ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಹಾಡದವರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಡಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ ಬೇಡ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್

ನವದೆಹಲಿ: ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ (Conscience) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಹಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಂಗಳವಾರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ.
1986ರ ಬಿಜೋ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ ತೀರ್ಪಿನ ತತ್ವವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾನೂನಿಗೂ ಅದೇ ತತ್ವ ಅನ್ವಯವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ ನೇತೃತ್ವದ ಪೀಠವು, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೋಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಖ್ಯಾತ ಕರ್ಣಾಟಕಿ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕ ಟಿ.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿತು.
ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ, ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಚರಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿರುವ ಕಾನೂನನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡಿನ ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕು ಚರಣಗಳು ದೇಶದ ಜಾತ್ಯತೀತ (Secular) ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೇಳಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ, 1986ರ ಬಿಜೋ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದ ಕಾನೂನು ತತ್ವವೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಹಾಡಲು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಕ್ಷಿಸಿತ್ತು.

ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಯ್ಮಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ, “ಈ ಅರ್ಜಿಗೆ ಈಗ ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ನಮಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಿಜೋ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಘೋಷಿಸಿರುವ ಕಾನೂನು ತತ್ವವೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ತುಷಾರ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.
“ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಯಾವುದು ಎಂಬುದು ವಿವಾದದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಬಿಜೋ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ತೀರ್ಪು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ ಎರಡು ಚರಣಗಳಿರಬೇಕೋ, ನಾಲ್ಕು ಚರಣಗಳಿರಬೇಕೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರ. ಆದರೆ ಸಂವಿಧಾನದ 25 ಮತ್ತು 26ನೇ ವಿಧಿಗಳಡಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವರು ಅಥವಾ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರನ್ನು ಯಾವುದೇ ದಂಡಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ಟಿ.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಗೌರವಕ್ಕೆ ಅವಮಾನ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ-1971ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 3ಕ್ಕೆ 2026ರಲ್ಲಿ ತರಲಾದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಹಾಗೂ 2026ರ ಜನವರಿ 28 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 9ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ಸೆಕ್ಷನ್ 3ರ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಡೆಯುವವರು ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಗಾಯನ ನಡೆಯುವ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟುಮಾಡುವವರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ, ದಂಡ ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವಂದೇ ಮಾತರಂಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆಗಳು ಅಥವಾ ಆಶಯಗಳು ಯಾವುವು ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಾಗ್ಚಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
ಬದಲಾಗಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ “ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ವಿರೋಧಿ” (Conscientious Objector) ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಟಿ.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ಪರ ಹಾಜರಾದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಎಸ್. ಮುರಳೀಧರ ಅವರು, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ “ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನ” ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.
ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ಆವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಯಾವ ಚರಣಗಳು ಅಧಿಕೃತವೆಂಬುದನ್ನು ಕಾಯ್ದೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಕಚೇರಿ ಸ್ಮರಣ ಪತ್ರ (Office Memorandum) ಮೂಲಕ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ರಾಜಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದರು.
ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಕುರಿತ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಾಗ್ಚಿ, ವಂದೇ ಮಾತರಂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಮುರಳೀಧರ ಅವರು ಆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಒಮ್ಮತ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಅರ್ಜಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ತುಷಾರ್ ಮೆಹ್ತಾ ನ್ಯಾಯಪೀಠವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿದರೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ “ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ” ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನಕ್ಕೂ ದಂಡಾತ್ಮಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವುದು ಹಾಗೂ ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಚರಣಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿರುವುದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟಿ.ಎಂ. ಕೃಷ್ಣ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಲ್ಲದೆ, ವಂದೇ ಮಾತರಂನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರು ಚರಣಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನದ ಅಧಿಕೃತ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಅಥವಾ ನುಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಮೊದಲು ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನೂ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಮುರಳೀಧರ ಮತ್ತು ತುಷಾರ್ ಮೆಹ್ತಾ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ವಾಗ್ವಾದವೂ ನಡೆಯಿತು. ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಾದವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾ, “ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟು ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ “ಕಾನೂನು ರಚನೆ ನಕ್ಸಲರ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಈ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಮುರಳೀಧರ, ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳು ದೇಶದ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಶೋಭೆ ತರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಮೆಹ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಉಲ್ಲೇಖವು ಕಾನೂನು ರಚನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸದವರ ಕುರಿತು ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ವಿಚಾರಣೆ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕವೂ ಮುರಳೀಧರ ಹೇಳಿಕೆ ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತೆ ಮತ್ತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ, ಮೆಹ್ತಾ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. “ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರವೇ ನಡೆಯಬೇಕು. ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿಷಾದವಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗ, ನಕ್ಸಲರು ಬಯಸುವ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನಾನು ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಮೆಹ್ತಾ ಹೇಳಿದರು.
ಈ ವಾಗ್ವಾದದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ, ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಆ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.