ನವದೆಹಲಿ: ಶ್ರೀ ಲಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರು ಇಂದು, ನವೆಂಬರ್ 8ರಂದು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ನೂರನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವರ್ಷ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವು ದೀಪಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ದೀಪಾವಳಿಯು ಪ್ರಭು ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ದೀಪದೊಂದಿಗೆ (ಜ್ಯೋತಿಯೊಂದಿಗೆ) ನಂಟು ಹೊಂದಿರುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಜನಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ 75ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು, ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ 125ನೇ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ (RSS) ನೂರನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದೇವೆ.
ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬಹಳ ವಿರಳ. ಅಂತಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು 1927ರ ನವೆಂಬರ್ 8ರಂದು ದೇವ ದೀಪಾವಳಿಯ ದಿನ ಜನಿಸಿದರು. 1947ರಲ್ಲಿ, ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಿಂಧ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪರಿಚಿತ ಜಗತ್ತನ್ನು ತೊರೆದು ಬರಬೇಕಾದ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಯಾವುದೇ ಕಹಿ ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಶೂನ್ಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು.
ಎಂತಹ ಕಠಿಣ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿದ್ದರೂ, ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಟ್ಟಬಲ್ಲ ಅವರ ಈ ಗುಣವು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಘವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಜೆಪಿ (BJP) ಪಕ್ಷವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗಲೂ ಈ ಗುಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 1989ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾನವು 400ರಿಂದ 200ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ ಕುಸಿಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ 1996ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಏಕೈಕ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು ಮತ್ತು ‘ರಾಷ್ಟ್ರವೇ ಮೊದಲು’ (Nation First) ಎಂಬ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟರು.
ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳು ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಾಯಕರಾಗಿ ಇತರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅವರ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ. ಇದು ಅವರ ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಜನಸಂಘ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಓದಬೇಕಾದ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಳವಾದ ಒಳನೋಟವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದವು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವರ್ಗವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ ‘ಹುಸಿ ಜಾತ್ಯತೀತತೆ’ಯನ್ನು (pseudo-secularism) ಅವರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಯಲಿಗೆಳೆದರು.
ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರನ್ನು ಸದಾ ಇತರರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಿದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಅವರ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಖರತೆ. ಅವರ ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಜನಸಂಘ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಓದಬೇಕಾದ ಮಹತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಕೂಡ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಖರತೆ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಬಹುಪಾಲು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹುಸಿ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಅವರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಯಲಿಗೆಳೆದರು.
ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರು ತಮಗೆ ವಹಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿ ಅವರು ಮೊದಲು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಟಲ್ ಜಿ ಅವರ ಜೊತೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗದೆ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ. ಅಡ್ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಅಟಲ್ ಜಿ ಅವರು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯಾದರು. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದರು.
ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರು ದೆಹಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ವಿಭಜನೆಯ ಭೀಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲು ದೆಹಲಿ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಜನಸಂಘವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 1967ರಲ್ಲಿ ಅಡ್ವಾಣಿ ಅವರು ದೆಹಲಿ ಮಹಾನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಆಗ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಆಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ ವಿಜಯಕುಮಾರ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರ ಜೊತೆ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
1970ರಲ್ಲಿ ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರ ಸಂಸದೀಯ ಜೀವನ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಡಿದ ಚರ್ಚೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದವು. ಸಂಸದರಾಗಿ, ನಂತರ ಉಭಯ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಸಂಸದೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.
1991ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆನಪಿದೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರು ಎರಡು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಾಂಧಿನಗರ. ಗುಜರಾತ್‌ ಜೊತೆ ಅವರಿಗೆ ಹಳೆಯ ನಂಟಿತ್ತು. ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಅವರ ತಂದೆ ಕಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಗುಜರಾತ್‌ನಿಂದ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ’ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು.
ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನನಗೆ, ಅವರ ಚುನಾವಣಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯ. ಗಾಂಧಿನಗರದ ಜನರು ಅವರನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿನಗರದ ಮತದಾರನಾಗಿ, ನನಗೂ ಹಲವು ಬಾರಿ ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರಿಗೆ ಮತ ಹಾಕುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ನನ್ನ ಸೌಭಾಗ್ಯ. ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಗಮನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕಲಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು (Emergency) ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರ ಅನುಭವಗಳು ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ‘ಎ ಪ್ರಿಸನರ್ಸ್ ಸ್ಕ್ರಾಪ್-ಬುಕ್’ (A Prisoner’s Scrap-Book) ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ‘ಎ ಟೇಲ್ ಆಫ್ ಟೂ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸೀಸ್’ (A Tale of Two Emergencies) ಎಂಬ ಭಾಗವು, 1975ರ ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು 1933ರ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಖರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಡಳಿತಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. 1977ರಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವರಾದರು. ಈ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಷಯ. ಉಪಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ, ಅವರು ಭಾರತದ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ನಮ್ಮ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅವರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ದೃಢವಾದ ನಿಲುವಿನಿಂದಾಗಿ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಠಿಣವಾದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರ ಜೀವನದ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟ್ಟವೆಂದರೆ ಸೋಮನಾಥದಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯವರೆಗಿನ ‘ರಥಯಾತ್ರೆ’. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಈ ಯಾತ್ರೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ಹಂತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನದವರೆಗೂ ಭಾಗಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಸೋಮನಾಥದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತನಿದ್ದದ್ದು ವಿಶೇಷ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಯಾತ್ರೆಯು ದೀರ್ಘ ಸಮಯದ ದುಡಿಮೆ, ನಿರಂತರ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವನ್ನು ಬೇಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ದೈಹಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಆಯಾಸವಿದ್ದರೂ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ – ಇವೆರಡರ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ.
ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ಆ ದುಃಖದಾಯಕ ಕ್ಷಣಗಳ ನೆನಪುಗಳು ನನಗಿನ್ನೂ ಇವೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ, ಚಿಮನ್‌ಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ನಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ರಾಮಮಂದಿರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದರ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಏನೇ ಆದರೂ ಸರಿ, ರಾಮಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಯೇ ತೀರುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಭಾರತದ ಜನರ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಶ್ರೀರಾಮನ ಭವ್ಯ ಮಂದಿರವು ನನಸಾಯಿತು.
ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷತೆಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವರ ಸರಳತೆ. ‘ನವನಿರ್ಮಾಣ ಚಳುವಳಿ’ಯ ನಂತರ, ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಜುನಾಗಢಕ್ಕೆ ಬಂದು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಕ್ಷವನ್ನು ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು; ಆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಸದಾ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಗಂಭೀರ ಓದುಗರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆದವರಿಗೆ, ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯಿದೆ; ಅವರು ಉತ್ಸಾಹಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿರುವ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅವರ ‘ಮೈ ಕಂಟ್ರಿ ಮೈ ಲೈಫ್’ (My Country My Life) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಸದಾ ಸಿಂಧಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಲೇಹ್ ಬಳಿ ‘ಸಿಂಧು ದರ್ಶನ ಪೂಜೆ’ಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ನಾನು ಸ್ವತಃ ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಜಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇಂತಹ ಒಂದು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ.
ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಯಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಕಮಲಾ ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಮಲಾ ಜಿ ಅವರು ಅವರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದರು.
ಕರಾಚಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅಡ್ವಾಣಿ ಜಿ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಹಾದಿ ಮುಂದೆ ಹೀಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಹುಶಃ ಊಹಿಸಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಭಾರತದ ಜನರು 2024ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ‘ಭಾರತ ರತ್ನ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಅಡ್ವಾಣಿ ಜೀ ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ನೂರನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಲಭಿಸಲಿ ಹಾಗೂ ಅವರು ಎಂದಿನಂತೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಸೆಲೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
ನಿಮ್ಮ ಕಾಮೆಂಟ್ ಬರೆಯಿರಿ