ನವದೆಹಲಿ: ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ನೈಋತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಆರ್ಭಟ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ (IMD) ನೀಡಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜೂನ್ 4 ರಿಂದ ಜೂನ್ 15 ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 19.2 ಮಿಮೀ ಮಳೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆ ಮಳೆಯು 53.7 ಮಿಮೀ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಮಳೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 64 ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಾಗಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಮಳೆ ಹಂಚಿಕೆ ನಕ್ಷೆಯು (Rainfall departure map) ದೇಶದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಆತಂಕಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಧ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಯಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ‘ಕೊರತೆ’ (Deficient) ಹಾಗೂ ‘ಅತ್ಯಧಿಕ ಕೊರತೆ’(Largely deficient)ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಯಲಾದ ವಾಸ್ತವ:
ಜೂನ್ 15 ರಂದು ‘ಇನ್ಸಾಟ್-3ಡಿಎಸ್’ (INSAT-3DS) ಉಪಗ್ರಹ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಹೊಸ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ನ ಆತಂಕಕಾರಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ, ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಡ ಕವಿದಿರುವುದು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಋತುವಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಮಂಗಳವಾರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹವಾಮಾನ ಉಪಗ್ರಹ ಮೆಟಿಯೋಸಾಟ್ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ದತ್ತಾಂಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (ಐಒಡಿಸಿ), NOAA ಯ ಹವಾಮಾನ ಉಪಗ್ರಹವಾದ EUMETSAT ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋದ ಇನ್ಸಾಟ್-3DS ಚಿತ್ರಗಳು ಮಧ್ಯ, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಟ್ಟವಾದ ಮೋಡದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮುಂಗಾರಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದಟ್ಟವಾದ ಮೋಡಗಳ ಹೊದಿಕೆ ಈ ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳು ಮೋಡಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಒಣ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೋಡದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶ, ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಇತ್ತ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಮುಂಗಾರು ಕವಲು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಗೊಂಡಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆ, ಆದರೆ ಮಳೆಯಿಲ್ಲ:
ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದಿದೆಯಾದರೂ, ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.
ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳೇನು?
ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತ ಎತ್ತರದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ತಲ್ಲಣಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲಿನ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಗಾಳಿಯ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ‘ವೆಸ್ಟರ್ಲಿ ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್’ (ಪಶ್ಚಿಮದ ಜೆಟ್ ಪ್ರವಾಹ) ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಸರಿದಿದೆ. ಈ ಅಸಹಜ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ‘ಈಸ್ಟರ್ಲಿ ಜೆಟ್’ (ಪೂರ್ವದ ಜೆಟ್ ಪ್ರವಾಹ) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ಜೆಟ್ ಪ್ರವಾಹವು ಗಾಳಿಯು ಮೇಲಕ್ಕೇರಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೋಡಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಗುಡುಗು ಸಹಿತ ಮಳೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಲವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಾಳಿಯು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಮುದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತೇವಾಂಶವಿದ್ದರೂ ಮೋಡಗಳ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಉಪಖಂಡದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಬೇಕಿದ್ದ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ದಟ್ಟ ಮೋಡಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳು ಒಣ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾದ ಮೋಡಗಳ ಸಕ್ರಿಯತೆ (Convection) ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಮುಂಗಾರು ಪರಿಚಲನೆ (Monsoon circulation) ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನದ ತೀವ್ರತೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಮುಂಗಾರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಬೇಕಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಾತಾವರಣದ ಪ್ರೇರಕ ಘಟಕಗಳು ಅಸಹಜವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಮುಂಗಾರು ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಈ ವಲಯದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ‘ಗಾಳಿಯ ಕೆಳಮುಖ ಚಲನೆ’ (Sinking air – ವಾತಾವರಣದ ಗಾಳಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುವ ವಿದ್ಯಮಾನ) ಕಾರಣ ಎಂದು ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೋಡಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮುಂಗಾರಿನ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಕವಲು ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕವಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ವಲಯಗಳಾದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ತೀರಾ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದು, ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗಿದೆ.
ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ‘ಮುಂಗಾರು ವಿರಾಮ’:
ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ದೋಷಗಳಿಗಿಂತ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲಿನ ಪದರದ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ‘ಮುಂಗಾರು ವಿರಾಮ’ (Monsoon pause) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ‘ವೆಸ್ಟರ್ಲಿ ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್’ (ಪಶ್ಚಿಮದ ಜೆಟ್ ಪ್ರವಾಹ) ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು, ಮುಂಗಾರು ಪರಿಚಲನೆ ಪುನಃ ಸಂಘಟಿತಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಜೂನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುವುದು ತೀರಾ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ. 2026ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯ (IMD) ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ನಡುವೆಯೇ ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಂಬರುವ ‘ಎಲ್ ನಿನೋ’ (El Niño) ಪರಿಣಾಮವು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO) ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಖಾರಿಫ್ ಹಂಗಾಮಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಬೆಳೆಗಳಾದ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
ಮುಂಗಾರು ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ?
ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ‘ವೆಸ್ಟರ್ಲಿ ಜೆಟ್’ (ಪಶ್ಚಿಮದ ಜೆಟ್ ಪ್ರವಾಹ) ಪ್ರಭಾವವು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತಗಳು ಪುನಃ ಸಂಘಟಿತಗೊಂಡು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಲಿದೆ. ಜೂನ್ 20 ರ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹವಾಮಾನ ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಜೂನ್ 25 ರ ವೇಳೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಆದರೆ 2026ರ ಮುಂಗಾರು ತನ್ನ ಕಳೆದುಹೋದ ವೇಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವಾರಗಳು (ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳು) ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ.
ನಿಮ್ಮ ಕಾಮೆಂಟ್ ಬರೆಯಿರಿ