ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ವಿವರ ಬಿಡುಗಡೆ ವಿಳಂಬ : ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕೊರತೆ ಕಾರಣ ಎಂದ ಅಮೆರಿಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ

ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ : ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕೊರತೆಯೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೆ.ಡಿ. ವ್ಯಾನ್ಸ್ (JD Vance) ನೇರವಾಗಿ ದೂಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

‘ಇಂಟರೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್ ವಿತ್ ರಾಸ್ ದೌಥತ್’ (Interesting Times with Ross Douthat) ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಯಾನ್ಸ್, ಜೂನ್ 15 ರಂದೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಅಮೆರಿಕ ಬಯಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಕತಾರ್ ದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ತಡವಾಗಿ (ಜೂನ್ 17) ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.

“ನಾವು ಒಪ್ಪಂದದ ಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಕತಾರ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ‘ಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ’ (First Amendment) ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು” ಎಂದು ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಹೇಳಿದರು.

ಅಮೆರಿಕದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ‘ಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ’ಯು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆಯ (Bill of Rights) ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದನ್ನು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಶಾಂತಿಯುತ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಒಪ್ಪಂದದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಥವಾ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.

“ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು, ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ಜನರಿಗೆ ಈ ಹಕ್ಕಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜನರ ಮುಂದೆ ಬರಲಿದೆ,” ಎಂದು ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಜೂನ್ 15 ರಂದು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಮಧ್ಯಂತರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಒಪ್ಪಂದದ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಪತ್ರದ (MoU) ಪಠ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಅವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ (World Press Freedom Index 2026) ‘ರಿಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ವಿದೌಟ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್’ ಸಂಸ್ಥೆ ನೀಡಿರುವ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು 180 ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು 153ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ.

ಈ ವಾರ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಒಪ್ಪಂದವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ‘ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ’ಯನ್ನು (Strait of Hormuz) ಮರುಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುವುದು ಸೇರಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಅತಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ತೈಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಪೂರೈಕೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇರಾನ್‌ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕುರಿತಾದ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಲು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಈ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಇರಾನ್‌ನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೇಲೆಯೇ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಿವೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಂಧಾನಕಾರರಿಗೆ 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಇರಾನ್ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧೋತ್ತರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ 300 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಬೃಹತ್ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಧ್ಯಂತರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಇರಾನ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕವು ಇರಾನ್‌ನ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೈಲ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಇರಾನ್‌ನ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಇನ್ನಷ್ಟೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬೇಕಿದೆ.