2004ರಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಯಾಕೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಗಲಿಲ್ಲ? ಮೊದಲು ʼಯಸ್‌’ ಎಂದವರು ನಂತ್ರ ನೋ’ ಎಂದಿದ್ದೇಕೆ? ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಬಹಿರಂಗ

ನವದೆಹಲಿ : 2004ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲೇ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ತಾವು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಾದ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ ಕೇಳಿದಾಗಲೂ, ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಪಿಎ (UPA) ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಮುಖಂಡರು ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ್ದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳು, ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಗೊಂದಲ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಮುಂಬರುವ ಆತ್ಮಕಥೆಹಾರ್ಪರ್ ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ (HarperCollins India) ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿರುವ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನ ‘ಬಿಲಾಂಗಿಂಗ್: ಎ ಜರ್ನಿ ಆಫ್ ಲವ್ (Belonging: A Journey of Love)ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಾರ್ಪರ್‌ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ (HarperCollins India) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಈ ಆತ್ಮಕಥೆ ಮಂಗಳವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆಯಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮೊದಲೇ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ವಿಚಾರ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರೆ ನೀವು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುತ್ತೀರಾ ಎಂದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ, ”ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ!” ಎಂದು ತಾವು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

”ನಿಮಗೆ ಖಚಿತತೆ ಇದೆಯೇ?” ಎಂದು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ”ನನಗೆ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿದೆ” ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ರಾಹುಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ನಾನು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುವುದು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೂ ಇತ್ತು. ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ, ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆ ಹಾಗೂ ತಂದೆ, ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ಆಘಾತವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದಂತೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.
”ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿಯ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಕ್ರೂರ ಹತ್ಯೆಯ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ನಿರಾಳರಾದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದ ನಾನೂ ಹಗುರವಾದ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದೆ” ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋರಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ನಾಯಕತ್ವದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನಮತ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ತಾವು ಬಯಸಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
”ನಾವು ನಮ್ಮ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ನಾಯಕತ್ವದ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಆಡಳಿತದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಾನುಭವ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ದಾಖಲೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ತಮ್ಮಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ನಾಯಕರ ಒತ್ತಡ
2004ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸಿವ್ ಅಲಯನ್ಸ್ (UPA) ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯ ವಿಚಾರ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಡೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಆ ಹುದ್ದೆ ಬೇಡ ಎಂಬ ನಿಲುವು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅವರ ಮುಂದಿತ್ತು.
”ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಬಗೆಗಿನ ನನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ಅವರು ನೋವು ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ನಮಗೆ ಮತ ನೀಡಿದ ಜನರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿತ್ತು. ನನ್ನ ಭಾವನೆಗಳು ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿರ್ಧಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ಷಣ ಗೊಂದಲ ಆವರಿಸುತ್ತಿತ್ತು” ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಲು ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ನಾಯಕರು ಸೋನಿಯಾ ಅವರ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿದ್ದರು. ಒಂದು ಗಂಟೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅವರ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಸೋನಿಯಾ ಮೌನವಾಗಿ ಆಲಿಸಿದ್ದರು. ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರ ತಿಳಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದರು.
ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಗದ್ದಲ ಉಂಟಾಯಿತು. ನಾಯಕರು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಸೋನಿಯಾ ಅವರತ್ತ ಸಾಗಿದರು. ಅವರ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುವರಿದು ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದರು. ”ಇದನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಒಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರೆ, ”ನೀವು ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮೇಡಂ” ಎಂದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರು. ”ನಿಮ್ಮ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನು ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನಾಯಕರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.
ಇದರಿಂದ ತಾನು ವಿಚಲಿತಳಾಗಿದ್ದೆ. ಅವರ ಒತ್ತಡದ ನಡುವೆ ಅಸಹಾಯಕಳಾದಂತೆ ಭಾಸವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
”ಯಸ್‌” ಎಂದು ತಾನು ಬಹುತೇಕ ಕೇಳಿಸದಷ್ಟು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದಂತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ನಾಯಕರು ತಕ್ಷಣವೇ ಸೋನಿಯಾ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ಸಭಾಂಗಣದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿ, ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ತಕ್ಷಣವೇ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದರು.

ಇಬ್ಬರೂ ಸೋನಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ”ನನಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಬೇಡ ಎಂಬುದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡು, ”ಒತ್ತಡವೇ? ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಹಾಗಾದರೆ ನಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೇನು?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಕೂಡ ತಾಯಿಗೆ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದ್ದರು. ”ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಯಾರ ಒತ್ತಡಕ್ಕೂ ಮಣಿಯಬೇಡಿ. ನೀವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದನ್ನೇ ಮಾಡಿ. ಅದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನಾವಿಬ್ಬರೂ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿ ಸೋನಿಯಾ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೂ ತಾನು ಮಾಡಿದ್ದು ಸರಿಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸೋನಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಕಾಡಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ನಡೆ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ದೂರಗಾಮಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.
‘ನನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ ವಿಚಾರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು’
ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ನಿರಾಕರಿಸಲು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ತಾನು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ ವಿಚಾರವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿವೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.
”ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು ನನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಜನರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ, ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿರುವ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮರೆಮಾಚುವಂತಹ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನನ್ನ ದೇಶಕ್ಕೆ ನೋವುಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ನಾನು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ? ನಾನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡಲು ಎಂದಿಗೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ನಡುವೆ, ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರದ ಕುರಿತು ಸೋನಿಯಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ ನಡೆಸಿದ ರಾತ್ರಿಯ ಘಟನೆಯನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
”ನಾನು ನನ್ನ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಗೆ ತೆರಳಿ, ಮೌನವಾಗಿ ಮಲಗಿಕೊಂಡೆ” ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ನೂರು ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸಮಂಜಸ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದು ಕಡೆ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಬದ್ಧತೆಯ ನೆನಪು ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು.
”ಇದು ನಿಮ್ಮ ದೇಶ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಜೀವನವನ್ನೆಲ್ಲ ನೀವು ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನೀವು ಪ್ರೀತಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಈ ದೇಶವೇ ತನ್ನವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಂತೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು” ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರುವ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಗೊಂದಲ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ”ಸೋನಿಯಾ, ನಿನಗೆ ನೀನೇ ನಿಷ್ಠಳಾಗಿರು. ನಿನಗೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡು” ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಕೊಠಡಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಸೋನಿಯಾ, ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ”ನಾನು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ನಿಲುವಿಗೆ ಬದ್ಧಳಾಗಿರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ತಾಯಿ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ, ಅವರನ್ನು ತಬ್ಬಿಕೊಂಡು, ”ಇದೇ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾದ ಬಳಿಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾರಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

‘ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಹುದ್ದೆಯ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ’
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದೀಯ ಪಕ್ಷದ (Congress Parliamentary Party) ಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೋನಿಯಾ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಅಂದು ತಾವು ಭಾಷಣ ಮಾಡಿ, ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರೆ ಸಾಕು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಾಯಕರು ಮಾತನಾಡಿ, ಸೋನಿಯಾ ಅವರೇ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಸಭೆಯನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಸೋನಿಯಾ, ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದಿನದಿಂದಲೂ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.
”ಕಳೆದ ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ನನ್ನ ಗುರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇಂದು ನಾನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎಂದಾದರೂ ಎದುರಾದರೆ, ನನ್ನ ಅಂತರಾತ್ಮದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಆ ಧ್ವನಿ ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.
ಸೋನಿಯಾ ಅವರ ಈ ಘೋಷಣೆಯಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಂಸದರು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಭಾಷಣ ವೇದಿಕೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸೇರಿ ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾ ಅವರಿಗೆ ತಲೆಸುತ್ತು ಬಂದು ಉಸಿರಾಡಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣ ಭಾಷಣವನ್ನು ಅರ್ಧದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಸಭೆಯನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
”ಅಧಿಕಾರ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹುದ್ದೆ ಪಡೆಯುವುದು ನನ್ನ ಗುರಿಯೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜಾತ್ಯತೀತ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಬಡವರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದೇ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ಇದು ಇಂದಿರಾಜಿ ಮತ್ತು ರಾಜೀವ್‌ಜಿ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿತ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ನಿರಾಕರಿಸುವುದೆಂದರೆ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಪಕ್ಷದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುವುದು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ ಎಂದೂ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರು. ”ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಾನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಸಂಸದರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.

ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಸೋನಿಯಾ
ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 2004ರಿಂದ 2014ರವರೆಗೆ ಸತತ ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.
2004ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಳಿಕ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರೂ, ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ನಾಯಕರು, ಪಕ್ಷದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾವನೆಗಳ ನಡುವೆ ಹೇಗೆ ಸಂಘರ್ಷ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಆತ್ಮಕಥನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ನಿರಾಕರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಚುನಾವಣಾ ಗೆಲುವಿನ ಬಳಿಕ ತಕ್ಷಣ ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಲುವು ಈ ಆತ್ಮಕಥನದ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.