ನವದೆಹಲಿ: 1999ರಲ್ಲಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಪತನಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಪರ್ಯಾಯ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಕೊನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾಬಲ ದೊರೆಯದೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಮಂಡಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಒಳಗಿನಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಆತ್ಮಕಥನ ಬಿಲಾಂಗಿಂಗ್‌ : ಎ ಜರ್ನಿ ಆಫ್‌ ಲವ್‌ (Belonging: A Journey of Love)ನಲ್ಲಿ 1999ರ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನದ ಹಿಂದಿನ ಒತ್ತಡ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದ ಭರವಸೆಗಳು ಕೊನೆಗೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳ ಕುರಿತು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಆತ್ಮಕಥನ ಮಂಗಳವಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.
ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ (AIADMK) ನಾಯಕಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಅವರು ಬೆಂಬಲ ಹಿಂಪಡೆದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಬಹುಮತ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪತನಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಎಡಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭಿಸಿ ಪರ್ಯಾಯ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿತ್ತು. 543 ಸದಸ್ಯ ಬಲದ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು 272 ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಬಳಿ 233 ಸಂಸದರ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಯಕರು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಸಂಖ್ಯಾಬಲ ದೊರೆಯಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಮಂಡಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದ ಆವರಣದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಂತಿರಲಿಲ್ಲ, ಪತ್ರಕರ್ತರ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ತಮ್ಮನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮೂಹವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಸುತ್ತಲಿದ್ದರೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
“ಪತ್ರಕರ್ತರತ್ತ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಕುಗ್ಗಿದಂತಾಯಿತು. ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಸುತ್ತ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿದ್ದರೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು. ಒಳಗಿನಿಂದ ನಾನು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದೆ” ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ 272 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು.
“ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿಯವರೇ, ನೀವು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ 272 ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ” ಎಂದು ಪತ್ರಕರ್ತರೊಬ್ಬರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ನಿಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಅಹಂಕಾರವೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲವೇ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪತ್ರಕರ್ತರು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದರು.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರ ಜೊತೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿಯೇ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯಾಬಲ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬೇಕಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಲುಪುವ ವಿಶ್ವಾಸ ನಮಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುವುದು ಅವಸರದ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರು. ಪತ್ರಕರ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವಾಗ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೆ ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೊನೆಗೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ನಾಯಕರು ಮಾತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಹಲವು ನಾಯಕರಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುವ ಆಸೆಯಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಯ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಪರ್ಯಾಯ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಕೆಲವು ನಾಯಕರೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ತಮಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಆಸೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಾವು ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದೇ ತಪ್ಪಾಯಿತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. “ಬಲಪಂಥೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಒಂದೇ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ನಾನು ತುಂಬಾ ಆತುರದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಅರ್ಜುನ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದೂ ಸೋನಿಯಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ಅರ್ಜುನ ಸಿಂಗ್ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳುವ ಬದಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಾಯಕನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೆ. ಆ ನಾಯಕ ಮುಂದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಆ ನಾಯಕನ ಹೆಸರನ್ನು ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾದ ಬಳಿಕ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಬಿಜೆಪಿ ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಬಳಿಕ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ (NDA) ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು. 20 ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಪುನಃ ರಚನೆಯಾಯಿತು.
ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದು ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ನಾವು ಅವರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವೇ ಕುಸಿದುಬಿತ್ತು” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ತಮ್ಮದೇ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರು, “ಆದರೂ ಅದು ನನ್ನ ಕಡೆಯಿಂದ ನಡೆದ ತಪ್ಪು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲದ ಭರವಸೆಯನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಗುಂಪು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರು ಆ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆ ನೀಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನಮತ
1999ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತೊಂದು ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ (CWC)ಯ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹುದ್ದೆ ಅಲಂಕರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಪತ್ರ ಬರೆದವರಲ್ಲಿ ಶರದ್ ಪವಾರ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.
ಇದೇ ವಿಚಾರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೊಂದಿದ್ದ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ, ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಹೊರನಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಬಳಿಕ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆದೆ. ನಾನು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥನದಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ನಿಮ್ಮ ಕಾಮೆಂಟ್ ಬರೆಯಿರಿ