ಇರಾನ್‌ ಯುದ್ಧ ಯಾರಿಗೆ ಲಾಭ ? ಎಲ್‌ಪಿಜಿ, ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ : ಗಲ್ಫ್‌ ಅಲ್ಲ, ಈಗ ಅಮೆರಿಕವೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆದಾರ !

ನವದೆಹಲಿ: ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ದ್ರವೀಕೃತ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅನಿಲ (LPG) ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ಆಮದುಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕ್ಲೆಪರ್ (Kpler) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಸುಮಾರು 0.62 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ (LPG) ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 0.89 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಖರೀದಿಸಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.73 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಆಮದುಗೊಂಡ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಪ್ರಮಾಣವು ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (ಯುಎಇ) ನಿಂದ 2025ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಾಸಿಕ ಆಮದು ಪ್ರಮಾಣವಾದ 0.891 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು.

ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಇಂಧನ ಸಾಗಣೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದೆ. ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಾಹಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವೇ  ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಯುಎಇಯಿಂದ ಭಾರತದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆಮದು ಪ್ರಮಾಣ  ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1.40 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಕತಾರ್ ಸುಮಾರು 60 ಸಾವಿರ ಟನ್ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಪೂರೈಸಿದೆ. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಜುಲೈ ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್ ಎರಡೂ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ (LNG) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್‌ಪಿಜಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಪೂರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಪೂರೈಕೆದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಕತಾರ್‌ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಆಮದು ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಆಮದು ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 0.72 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಇದ್ದದ್ದು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 0.75 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕತಾರ್ ತಿಂಗಳಿಗೆ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ವರೆಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪೂರೈಸಿದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಇರಾನ್‌ ಯುದ್ಧವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.

 ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಕ್ಲೆಪರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿರಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಸುಮಿತ್ ರಿಟೋಲಿಯಾ, “ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಖರೀದಿದಾರರು ಪರ್ಯಾಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಅಮೆರಿಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಕೆಲಕಾಲ ತಗ್ಗಿದರೂ ಭಾರತದ ಅಮೆರಿಕ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಂಧನ ವ್ಯಾಪಾರವು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

ಹತ್ತಿರದ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬದಲು ದೂರದ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಇಂಧನ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. “ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಸರಕು ತರಲು ಸಮುದ್ರಯಾನ ಹೆಚ್ಚು ದೂರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೂಲ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯೂ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಭಾರತದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಆಮದು ಬಿಲ್ ಏರಿಕೆಗೆ ಕೇವಲ ಅಮೆರಿಕದತ್ತ ಒಲವು ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಪೂರೈಕೆ ಕೊರತೆ, ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.

 ಕಚ್ಚಾತೈಲದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಇನ್ನೂ ನಂ.1

ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ, ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಇನ್ನೂ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ರಷ್ಯನ್ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಖರೀದಿಸಿದೆ. ಇದು ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಯುಎಇಯ 0.61 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂರರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಹಮ್ ಮಸೂದೆ (Graham Bill) ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಸುಂಕಗಳ ಭೀತಿಯಿದ್ದರೂ ರಷ್ಯಾದ ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಈ ವರ್ಷ ಆರಂಭದಿಂದ ಭಾರತ ತನ್ನ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದಿನಕ್ಕೆ 3.83 ಲಕ್ಷ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಕಚ್ಚಾತೈಲವನ್ನು ವೆನೆಜುವೆಲಾದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.

“ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ತೈಲ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾದ (Heavy Crude) ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ರಿಫೈನರಿಗಳು ಅದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಮದು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮಿತಿಗಳಿವೆ,” ಎಂದು ರಿಟೋಲಿಯಾ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ತೈಲ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತದ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪೂರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚಳವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಪೂರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರಿಟೋಲಿಯಾ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಾರತೀಯ ರಿಫೈನರಿಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ರಷ್ಯಾ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ತೈಲವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಹಗುರವಾದ ಕಚ್ಚಾತೈಲದಿಂದ ಬದಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ತೈಲ ಕೆಲವು ರಿಫೈನರಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

ಯುಎಇ ಪೂರೈಕೆ ಸ್ಥಿರ

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಡುವೆಯೂ ಯುಎಇಯಿಂದ ಭಾರತದ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಆಮದು ತುಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಫುಜೈರಾ ಬಂದರವರೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಹೊರಗಡೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮುದ್ರಾಧಾರಿತ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಯುಎಇ ತನ್ನ ರಫ್ತನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇತರ ಗಲ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಯುಎಇಯ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ಕಚ್ಚಾತೈಲ, ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರೆ, ಕಚ್ಚಾತೈಲದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಯುಎಇ ಸ್ಥಿರ ಪೂರೈಕೆದಾರನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಪರ್ಯಾಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಈ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ದೀರ್ಘ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿದ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಿಫೈನರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ತೈಲ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾರಣ ಭಾರತ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಇಂದಿನ ಇಂಧನ ಖರೀದಿ ನೀತಿಯು ಲಭ್ಯತೆ, ಬೆಲೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.