ʼತೈಲ ಯುದ್ಧʼವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಇರಾನ್‌ ಯುದ್ಧ ; ಕತಾರಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅನಿಲ ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ದಾಳಿ ; ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನು..?

ನವದೆಹಲಿ: ಸುಮಾರು ಮೂರು ವಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಿದ್ದಾಗಲೇ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆ ಕಹಿ ಸತ್ಯ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ಕಳೆದ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈಗ ಅದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ “ತೈಲ ಯುದ್ಧ”ವಾಗಿ (Oil War) ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಬುಧವಾರ, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟಕಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿವೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಭೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ತೈಲ ಎಂಬುದು ಈಗ ಯುದ್ಧದ ಆಯುಧವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಕತಾರ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ಸ್ಥಾವರವಾದ ‘ರಾಸ್ ಲಫ್ಫಾನ್’ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಶಾಂತಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇರಾನ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ದಾಳಿಯ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಗಲ್ಫ್ (ಕೊಲ್ಲಿ) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇರಾನ್‌ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕತಾರಿನ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ (LNG) ಘಟಕದ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್‌ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಆ ಘಟಕದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಜೊತೆಗೆ ಕತಾರ್ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಅಡಚಣೆಯೇನಲ್ಲ; ಮಾರ್ಚ್ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ, ಇರಾನ್ ಕತಾರಿನ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಘಟಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತ್ತು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ರಫ್ತುದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಕತಾರ್ ಎನರ್ಜಿ’ (QatarEnergy) ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಇರಾನ್‌ನ ‘ಸೌತ್ ಪಾರ್ಸ್’ ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಇರಾನ್‌ ಈ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಈಗ ಯುದ್ಧವು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ತೈಲವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ‘ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ'(Strait of Hormuz)ಯನ್ನು ಯುದ್ಧ ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಸಂಚಾರವು ದಾಳಿಗಳ ಭೀತಿಯಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿವೆ. 700 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸರಕು ಹಡಗುಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಗಗನಕ್ಕೇರಿವೆ.

ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನು..?
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಭಾರತದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಸುಮಾರು 88% ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50%ರಷ್ಟು ಆಮದುಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕತಾರ್ ಮಾತ್ರವೇ ಭಾರತದ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ (LPG) ಆಮದಿನ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ (LNG) ಆಮದಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಕತಾರಿನ ದೊಡ್ಡ ಘಟಕವಾದ ರಾಸ್ ಲಫಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತವು ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 50% ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 20% ಅನ್ನು ಕತಾರ್‌ನಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭಾರತದ ದೈನಂದಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಬಳಕೆ ದಿನಕ್ಕೆ 189 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ (MMSCMD) ಆಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, 97.5 MMSCMD ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಕಳೆದ ವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಆಮದಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ಅಂದರೆ 47.4 MMSCMDರಷ್ಟು ಪೂರೈಕೆಗಳು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ.

ಭಾರತದ ಪೆಟ್ರೋನೆಟ್ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ (Petronet LNG), ಗೇಲ್ (GAIL) ಮತ್ತು ಜಿಎಸ್‌ಪಿಸಿ (GSPC) ಅಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳು ಕತಾರ್‌ ಜೊತೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪೆಟ್ರೋನೆಟ್ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ: ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು 7.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ (MTPA) ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಜಿಎಸ್‌ಪಿಸಿ: ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ (MTPA) ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಗೇಲ್: ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನಿಲವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಹಾನಿಯು ಅನಿಲ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 189 MMSCMD ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು 90 MMSCMD ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಮದಿನ ಒಂದು ಭಾಗವು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬರುವಂತದ್ದು—ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಪೂರೈಕೆಯ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿನ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಒಂದೆಡೆ ಪೂರೈಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೀಗೆ ಎರಡು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನಿಲವನ್ನು ಮನೆಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಂತಹ (CNG) ಆದ್ಯತೆಯ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಪೂರೈಕೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ (Indian Crude Basket) ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ $146 ದಾಟಿದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ ಬ್ರೆಂಟ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಜಿಗಿದಿದೆ. ಆಮದು ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಪಂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ಪೆಟ್ರೋಲ್/ಡೀಸೆಲ್) ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ (LPG) ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ಆಚೆ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ
ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಇಂಧನ ಆಮದನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ, ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆಮದಿನ ಸುಮಾರು 60% ರಷ್ಟು ಕತಾರ್, ಯುಎಇ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುವೈತ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ, ಭಾರತೀಯ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ರಷ್ಯಾ, ಅಮೆರಿಕ, ನಾರ್ವೆ, ಕೆನಡಾ, ಅಲ್ಜೀರಿಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳಿಂದ ಇಂಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ದೂರದ ಹಡಗು ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
ಭಾರತವು ಕತಾರ್‌ನಿಂದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ, ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಬದಲಿಗೆ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತೊಂದರೆಯು ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮತೋಲನ (Trade Balance) ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.
ಈ ಹಿಂದೆ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾಗಣೆ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಈಗ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಾನಿಯು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಘರ್ಷ ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಇದರ ದುರಸ್ತಿಗೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.